Җылыту һәм суыту технологияләре өлкәсендә җылылык насослары бик нәтиҗәле һәм экологик яктан чиста чишелеш буларак барлыкка килде. Алар җылыту һәм суыту функцияләрен тәэмин итү өчен торак, коммерция һәм сәнәгать объектларында киң кулланыла. Җылылык насосларының кыйммәтен һәм эшләвен чынлап аңлау өчен, аларның эш принципларын һәм Эшчәнлек коэффициенты (COP) төшенчәсен тирәнтен өйрәнү мөһим.
Җылылык насосларының эш принциплары
Төп төшенчә
Җылылык насосы, нигездә, җылылыкны бер урыннан икенче урынга күчерә торган җайланма. Яну яки электр каршылыгы аша җылылык тудыра торган традицион җылыту системаларыннан аермалы буларак, җылылык насослары булган җылылыкны салкынрак урыннан җылырак урынга күчерә. Бу процесс суыткычның эшләвенә охшаш, ләкин киресенчә. Суыткыч җылылыкны эчке өлешеннән ала һәм аны әйләнә-тирә мохиткә чыгара, ә җылылык насосы тышкы мохиттән җылылыкны ала һәм аны өй эчендә чыгара.
Суыту циклы
Җылылык насосы эшләве суыту циклына нигезләнгән, ул дүрт төп компонентны үз эченә ала: парга әйләндерүче, компрессор, конденсатор һәм киңәйтү клапаны. Бу компонентларның ничек бергә эшләвен этап-этап аңлату:
- Парга әйләндергечПроцесс салкынрак мохиттә (мәсәлән, йортның тышында) урнашкан парландыргычтан башлана. Кайнау температурасы түбән булган суыткыч матдә тирә-юньдәге һавадан яки җирдән җылылыкны үзенә ала. Җылылыкны үзенә алган саен, суыткыч матдә сыеклыктан газ хәленә күчә. Бу фаза үзгәреше бик мөһим, чөнки ул суыткыч матдәгә күп күләмдә җылылык ташырга мөмкинлек бирә.
- КомпрессорГазсыман суыткыч матдә аннары компрессорга күчә. Компрессор суыткыч матдәнең басымын һәм температурасын аны кысып күтәрә. Бу адым бик мөһим, чөнки ул суыткыч матдәнең температурасын теләгән эчке температурадан югарырак дәрәҗәгә күтәрә. Югары басымлы, югары температуралы суыткыч хәзер җылылыгын чыгарырга әзер.
- КонденсаторКиләсе адым җылырак мохиттә (мәсәлән, йорт эчендә) урнашкан конденсаторны үз эченә ала. Монда кайнар, югары басымлы суыткыч матдә җылылыгын әйләнә-тирә һавага яки суга бирә. Суыткыч матдә җылылык чыгарганда, ул суына һәм газ халәтеннән сыеклыкка әйләнә. Бу фаза үзгәреше күп күләмдә җылылык чыгара, ул эчке киңлекне җылыту өчен кулланыла.
- Киңәйтү клапаныНиһаять, сыек суыткыч матдә киңәйтү клапаны аша үтә, бу аның басымын һәм температурасын киметә. Бу адым суыткычны парландыргычта кабат җылылыкны сеңдерергә әзерли, һәм цикл кабатлана.
Нәтиҗәлелек коэффициенты (COP)
Билгеләмә
Эшчәнлек коэффициенты (COP) - җылылык насосының нәтиҗәлелеген үлчәү чарасы. Ул бирелгән (яки алынган) җылылык күләменең кулланылган электр энергиясе күләменә нисбәте буларак билгеләнә. Гади итеп әйткәндә, ул җылылык насосы кулланган һәр электр энергиясе берәмлеге өчен күпме җылылык җитештерә алуын күрсәтә.
Математик яктан, COP түбәндәгечә күрсәтелә:
COP=Электр энергиясе кулланылган (Вт)Җибәрелгән җылылык (Q)
Җылылык насосының COP (Эшчәнлек коэффициенты) 5,0 булганда, ул традицион электр җылыту белән чагыштырганда электр энергиясе өчен түләүләрне сизелерлек киметә ала. Менә җентекле анализ һәм исәпләү:
Энергия нәтиҗәлелеген чагыштыру
Традицион электр җылыту системасының COP коэффициенты 1,0 тәшкил итә, ягъни ул һәр 1 кВт/сәг электр энергиясе өчен 1 җылылык берәмлеге җитештерә. Киресенчә, COP коэффициенты 5,0 булган җылылык насосы һәр 1 кВт/сәг электр энергиясе өчен 5 җылылык берәмлеге җитештерә, бу аны традицион электр җылытуга караганда күпкә нәтиҗәлерәк итә.
Электр энергиясе чыгымнарын экономияләү
100 берәмлек җылылык җитештерү кирәклеген фаразлап:
- Традицион электр җылыту: 100 кВт/сәг электр энергиясе таләп итә.
- 5.0 COP белән җылылык насосыБары тик 20 кВт/сәг электр энергиясе кирәк (100 җылылык берәмлеге ÷ 5.0).
Әгәр электр энергиясе бәясе кВт/сәг өчен 0,5 евро булса:
- Традицион электр җылытуЭлектр энергиясе бәясе 50 евро (100 кВт/сәг × 0,5 евро/кВт/сәг).
- 5.0 COP белән җылылык насосыЭлектр энергиясе бәясе 10 евро (20 кВт/сәг × 0,5 евро/кВт/сәг).
Саклау коэффициенты
Җылылык насосы традицион электр җылыту белән чагыштырганда электр энергиясе өчен түләүләрне 80% ка экономияли ала ((50 - 10) ÷ 50 = 80%).
Гамәли мисал
Гамәли кулланылышта, мәсәлән, көнкүреш кайнар су белән тәэмин итүдә, көненә 200 литр суны 15°C тан 55°C га кадәр җылытырга кирәк дип фаразлагыз:
- Традицион электр җылыту: Якынча 38,77 кВт/сәг электр энергиясе куллана (җылылык нәтиҗәлелеге 90% дип фаразлап).
- 5.0 COP белән җылылык насосы: Якынча 7,75 кВт/сәг электр энергиясе куллана (38,77 кВт/сәг ÷ 5,0).
Электр энергиясе өчен кВт/сәг өчен 0,5 евро бәясендә:
- Традицион электр җылытуКөнлек электр энергиясе бәясе якынча 19,39€ (38,77 кВт/сәг × 0,5€/кВт/сәг).
- 5.0 COP белән җылылык насосыКөнлек электр энергиясе бәясе якынча 3,88€ (7,75 кВт/сәг × 0,5€/кВт/сәг).
Уртача гаиләләр өчен якынча экономия: җылылык насослары һәм табигый газ белән җылыту
Тармак буенча бәяләүләргә һәм Европа энергия бәяләре тенденцияләренә нигезләнеп:
| Әйбер | Табигый газ белән җылыту | Җылылык насосы белән җылыту | Еллык аерманың якынча күләме |
| Уртача еллык энергия чыгымнары | 1200–1500 евро | 600–900 евро | Якынча 300–900 евро экономия |
| CO₂ чыгарулары (тонна/ел) | 3–5 тонна | 1–2 тонна | Якынча 2–3 тоннага киметү |
Искәрмә:Чын экономия электр энергиясе һәм газ бәяләренә, бина изоляциясе сыйфатына һәм җылылык насосларының нәтиҗәлелегенә карап үзгәрә. Германия, Франция һәм Италия кебек илләрдә, бигрәк тә дәүләт субсидияләре булганда, күбрәк экономия күрсәтелә.
Hien R290 EocForce сериясе 6-16 кВт җылылык насосы: Моноблок һавадан суга җылылык насосы
Төп үзенчәлекләр:
Барысы да бердә функция: җылыту, суыту һәм көнкүрештә кайнар су белән тәэмин итү функцияләре
Сыгылмалы көчәнеш вариантлары: 220–240 В яки 380–420 В
Компакт дизайн: 6–16 кВт компакт җайланмалар
Экологик яктан чиста суыткыч: Яшел R290 суыткыч
Пышылдау-тыныч эш: 1 м ераклыкта 40.5 дБ(А)
Энергия нәтиҗәлелеге: SCOP 5.19 кадәр
Экстремаль температура күрсәткечләре: –20 °C температурада тотрыклы эшләү
Югары энергия нәтиҗәлелеге: A+++
Акыллы идарә итү һәм фотоэлектрик җайланмаларга әзер
Легионеллага каршы функция: Максималь чыгу суы температурасы 75ºC
Бастырып чыгару вакыты: 2025 елның 10 сентябре